Türkçe Bilgi Kaynağı

Güneydoğu Anadolu Bölgesi ile Akdeniz Bölgesi’nin birleştiği alanda yer alan bir ilimiz. Yüz ölçümü 7 642 km2, nüfusu 1 285 249 (2000), il plâka kodu 27′dir. İlçeleri; Merkez, Şahinbey, Şehitkâmil, Araban, İslâhiye, Kargamış, Nizip, Nurdağı, Oğuzeli ve Yavuzeli’dir.

Gazi Antep’in güney kesiminde Suriye yer alır. Yüzey şekilleri dağlardan, yaylalardan ve ovalardan oluşur. En önemli dağı, Sof Dağı’dır. Amanos dağları, Gazi Antep ile Adana illeri arasında doğal bir sınır oluşturur. En önemli ovaları, Araban, Yavuzeli ve Barak Ovaları’dır. Tilbaşar Ovası, Suriye’ye doğru uzanır. En önemli ırmakları, Fırat ile Asi Irmağı ve kollarıdır. Başlıca gölü Asi Irmağı’nın kollarından biri üzerinde kurulu olan Tahtaköprü barajının yapay gölüdür. Gazi Antep ilinin doğu kesimlerinde karasal iklim, batı kesimlerindeyse Akdeniz iklimi egemendir. Bu özelliğiyle iklimler arasında bir geçiş görevi görür. Dağlık kesimleri ormanlarla kaplıdır. Güney ve doğu kesimlerinde de bozkır bitki örtüsü vardır.

Nüfusunun yarıdan çoğu kent merkezinde yaşar. Verimli topraklara ve su kaynaklarına sahiptir. Özellikle GAP’tan (Güneydoğu Anadolu Projesi) sonra tarım ürünlerinde önemli bir artış beklenmektedir. Yetiştirilen başlıca ürünler, üzüm, buğday, domates, soğan, karpuz, kavun, fasulye, pamuk, patlıcan, ve Antep fıstığıdır. Geçmiş yıllarda ülkenin Antep fıstığı gereksinimini bu il karşılamıştır. Gazi Antep Yaylası zeytinlik ve fıstık ağaçlarıyla kaplıdır. Hayvancılık konusunda da oldukça ilerlemiştir. Özellikle Arap ülkelerine önemli ölçüde canlı hayvan satışı yapılır. Ticaret yollarının geçtiği il olması açısından ticaret çok gelişmiştir. Kara, hava ve demir yollarına sahip olan ilin, Öncüpınar ve Çobanbey sınır kapıları vardır.

Türkiye’nin sanayisi gelişmiş illerinden biridir. Sanayi kolları özellikle un ve unlu ürünler, içki, zeytinyağı, sabun, iplik, dokuma, hazır giyim, plâstik, deterjan, çimento, metal eşya ve çeşitli makinelerdir.

Tarihi oldukça eski olan Gazi Antep, sürekli yerleşim yeri olarak kullanılmıştır. Kurtuluş Savaşı sırasında yalnızca kendi olanaklarıyla Fransız kuvvetlerine karşı direnmiştir. Bu nedenle TBMM tarafından 1921 yılında kente “Gazi” unvanı verilmiştir.

1832 Tokat - 1900 İstanbul) Osmanlı komutanı ve devlet adamı. 1853 yılında Kırım Savaşı’nın çıkması üzerine kurmay okulunu bitiremeden teğmen rütbesiyle Tuna cephesine gönderildi. Savaştan sonra öğrenimini tamamladı. Yüzbaşı rütbesiyle Genelkurmay Başkanlığında göreve başladı. Birçok görevden sonra Lübnan’da görev aldı. 1864 yılında binbaşılığa yükseltildi. Girit’te başlayan Yunan ayaklanmasını bastırmak üzere adaya gönderildi. 1876 yılında yarbay oldu; ertesi yıl da rütbesi albaylığa yükseltildi. Ardından 7. Yemen ordusunda görev aldı ve general oldu. Birçok ayaklanmayı başarıyla bastırdı. Türk-Rus Savaşı’nda Tuna boyunca ilerleyerek Plevne’yi ele geçirdi. Plevne’nin kalesi yoktu. Dünya savaş tarihinde ilk kez kendi buluşu olan toprağı kazdırarak yaptırdığı siperlerle, Plevne’yi savunulması kolay bir kent hâline getirdi.

Bu arada Ruslar üstün askerî kuvvetleriyle Plevne’yi kuşattı. Osman Paşa, beş ay süren kuşatma boyunca hiçbir yardım almadan çok başarılı bir savunma gerçekleştirdi. Ruslar üç çember üzerinden Plevne’yi kuşatmışlardı. Osman Paşaya, üç büyük saldırıya hiçbir yardım almadan karşı koymasından dolayı II. Abdülhamit tarafından “gazi” unvanı verildi. Dördüncü saldırıda kuşatmayı yarmak amacıyla karşı saldırıya geçti. İlk iki kuşatmayı yaran Osman Paşa, üçüncü çemberde yaralanarak tutsak düştü. Rus çarı, Osman Paşaya çok büyük saygı göstererek üniformasını taşımasına ve kılıcının alınmamasına izin verdi. Tutsaktan çok bir konuk gibi ağırlandı.

Ayastefanos Antlaşması’nın imzalanmasından sonra serbest bırakıldı. İstanbul’a gelen Paşa çok büyük bir sevgiyle karşılandı. Burada Genelkurmay Başkanlığına getirildi. Ölene kadar saray mareşali unvanını taşıdı. Padişah, Osman Paşanın iki oğluna da müşirlik unvanı vererek kızlarıyla evlendirdi. Tüm resmî görevlerde padişahın yanında yer alan Paşa, vasiyeti gereğince öldükten sonra Fatih Camii’ne gömüldü. Türbesi, ona çok büyük saygı ve sevgi gösteren II. Abdülhamit tarafından yaptırıldı.